
ساختمان چیست و به چه منظور ساخته می شود؟ انواع متریال مورد نیاز در صنعت ساخت و ساز کدام اند؟ کاربری انواع ساختمان ها و مزایا و معایب هریک
انواع ساختمان
سازه های اصلی شامل سازه های سنگی باربر، بتن غلطکی (RCC ) و یا سازه های ساخته شده از فولاد، بتن و یا ... می باشند. انواع مختلفی از ساختمان ها از نظر کاربری وجود دارند که عبارتند از:- مسکونی
- آموزشی
- سازمانی
- جمعی
- تجاری
- بازرگانی
- صنعتی
- ذخیره سازی
- مخصوص عمده فروشی
- کاربرد خاص
- پر خطر
- مجزا
- نیمه جدا شده با دیوار مشترک
- چند طبقه و یا بسیار بلند (آسمان خراش)
- زاغه ها
- نا امن
- VIP (اختصاصی)
- پارکینگ های چند طبقه
اجزای تشکیل دهنده یک ساختمان
اجزای سازنده یک ساختمان، در واقع مصالح و متریالی هستند که برای ساخت و ساز آن به کارمی روند. تمام ساختمان هایی که تا به حال ساخته شده اند، از یک اصول خاص پیروی می کنند.ساختار یکسانی مانند فوندانسیون، اسکلت، دیوار، کف، اتاق و سقف دارند که اجزای اصلی ساختمان را تشکیل میدهند. ساختمان ها در مرحله نهایی و اتمام کار نیاز نوسازی با رنگ، گچ کاری، برق کاری، اتصالات در و پنجره دوجداره، نرده کشی و سایر کارهای روبنایی دارند که تمام این کارها، خدمات ساختمانی نامیده میشوند.یک ساختمان، دارای سه جز اساسی می باشد که عبارتند از :
1- فونداسیون 2- اسکلت بندی 3- سطح بنا(روبنا)
در ادامه به صورت مختصر به تشریح هر یک خواهیم پرداخت.1- فونداسیون (پی یا شالوده)

دو نوع کلی فونداسیون ها
1-سطحی
فوندانسیون سطحی، در ساختمانهای کوچک و سبک مانند خانه های کوچک و یا متوسط و مراکز خرید کوچک استفاده می شود. به طور کلی، فوندانسیون های سطحی در عمق ۱ متر اجرا می شود.2-عمیق
فوندانسیون عمیق در ساختمان های بزرگ و حجیم مانند مراکز خرید بزرگ، بیمارستان های بزرگ و دانشگاه ها و غیره مورد استفاده قرار می گیرد. زمانی که خاک در اعماق سطحی توانایی تحمل فشار طبقات را نداشته باشد، می بایست پی ساختمان تا لایه های پایین تر نفوذ کرده و به صفحات سخت زمین برسد. فوندانسیون های عمیق در -۶۵ متر ساخته می شوند.انواع فونداسیون در ساخت و ساز
فونداسیون نواری فوندانسیون پایه ستون فوندانسیون منفرد یا بالشتکی فوندانسیون شبکه ای فوندانسیون گسترده فونداسیون شمعی فوندانسیون ستونی عمیق فوندانسیون با هواى فشرده عمیق
تمام این نوع فونداسیون ها برای ساخت ستون ها، دیوارها، اتاق ها و فضاهای نشیمن استفاده می شوند. کارگران، بسته به انواع مختلف پی ها، از مقادیر مختلفی از مصالح ساختمانی از قبیل میلگرد، بتن، تیرآهن و ... استفاده می کنند.فونداسیون چه نقشی در ساختمان دارد؟
اولین بخش ساختمان که بارهای مرده و زنده به آن وارد شده وسپس آن را به زمین منتقل می کند، فونداسیون نام دارد.-
- توزیع بار
- ارائه سطح تراز مستحکم
- محافظت در برابر حرکت خاک
- کاهش شدت بار
- کاهش نشست ناهموار
- ایمنی در برابر لغزش و واژگونی
- ایمنی در برابر آبرفتگی کف
2-اسکلت بندی
هر ساختمانی دارای اسکلتبندی خاص خود است که با توجه به بودجه و موقعیت مکانی که قرار است احداث شود در نظر گرفته میشود. اسکلت بندی در اصل، ساختار کلی یک سازه می باشد. اگر ساختمانها را بر اساس نوع مصالح به کار رفته در آنها تفکیک کنیم، می توان گفت اسکلت بندی به 3 نوع فلزی، بتنی و چوبی قابل تقسیم خواهد بود.
اسکلت بندی به سه دسته کلی تقسیم می شود:
-
- فلزی
- بتنی
- ترکیبی
3-سطح زیر بنا
فاصله بین سطح زیربنا و روبنا به با پایه ستون به هم متصل می شوند. در روبنا، دیوار ها و سقف ها بنا می شوند و در نهایت بار آنها به زیربنا منتقل می شود.
اجزای زیربنا کدامند
-
- کف
- سقف
- تیر، سایه بان و جان پناه
- در و پنجره های دو جداره
- دیوارها و ستون ها
- اجرای ظریف کاری های ساختمان
- بخش های خدماتی
کف
کف، عنصری مهم در ساخت و ساز محسوب میشود که در سطح طبقات قرار دارد. کف ها پس از زیر سازی با مصالح مختلفی از قبیل سنگ، سرامیک، پارکت و ... میتوانند تزئین شوند. کف در واقع فضای افقی ساختمان بوده که مسیر تردد داخل را به هم متصل میکند.سقف
سقف روی طبقات قرار می گیرد. سقف ها بر اساس موقعیت جغرافیایی ساختمان به شیوه های مختلفی پیاده سازی می شوند که به چند مورد آن اشاره می کنیم: سقف کاذب، سقف شیب دار، سقف فلزی، سقف سبز، سقف یک شیبی، سقف پوسته ای و ...تیر، سایه بان و جان پناه
تیر در سقف به منظور تحمل سنگینی بار مرده که از سطح زیر بنا بالای درب یا پنجره ها وارد می شود ساخته می شود. در نزدیکی درگاهی قرار می گیرد و می تواند از جنس استیل، آجر تقویت شده، سنگ و یا چوب باشد. سایه بان، نوعی دال بتنی می باشد که در بالای درگاه پنجره ها و درب ها کارگذاشته می شود و از آن ها در برابر باران و تابش شدید نور خورشید محافظت می کند. جان پناه، دیوار کوتاهی است که دور تا دور بام ساختمان یا اطراف بالکن و یا در لبه تراس و پله ها ساخته می شود تا از پرت شدن از ارتفاع جلوگیری کند.در و پنجره های دوجداره
در به منظور ایجاد ارتباط فضای مختلف مانند ارتباط بین اتاق ها، امکان تردد بصورت آزادانه از یک اتاق به اتاق دیگر را فراهم می سازد. پنجره ها امکان ارتباط دیوارها با فضای بیرون را فراهم می کنند. درها و پنجره ها، ضمن ورود روشنایی، تهویه و صدای محیط از بیرون، ایمنی و حریم شخصی ساکنان را نیز تأمین می کنند.دیوارها و ستون ها
دیوارها،متشکل از بلوک هایی از آجر یا سنگ هستند که فضای ساختمان را به دال های مختلف از تیرها و اتاق های مختلف تقسیم می کنند. دیوارها وزنی که از تیرها و دال ها رویشان وارد می شود، به پی منتقل می کنند. دیوار ها فضای ساختمان را تقسیم بندی می کنند تا فضا ها با کاربرد های مختلف از هم تفکیک شوند. ستون ها، بخش های عمودی ساختمان هستند که در راستای عمودی به تیرها و دال ها قرار می گیرند. شکل ستون ها با سطح مقطع مربع، مستطیل و یا دایره ای باشد.اجرای ظریف کاری های ساختمان
ظاهر نهایی یک ساختمان، به رویه کاری ها و نازک کاری های زیر بستگی دارد:
گچ کاری و بندکشی
اجرای جزئیات آشپزخانه
نقاشی دیوارها
نجاری درهای چوبی
روغن کاری و نقاشی نرده ها و فلزکاری
موقعیت یابی و آسانسور و پله ها
نورپردازی و آینه کاری
بخش های خدماتی
ارئه خدمات ساختمانی از جمله آبرسانی، برق کشی، زهکشی و فاضلاب و نصب کمد و گنجه در داخل ساختمان، وجود دارند که در مرحله نهایی قابل اجرا می باشند.روش ساخت خانه
روش های مختلف در ساخت و ساز بنا وجود دارد. طراحی معماری خانه، بلکه بر نیازهای تعمیر و نگهداری و ارزش بلند مدت ملک نیز تأثیر می گذارند. انتخاب مناسب روش ساخت و ساز مؤثر، حتی در میزان صرفه جویی انرژی خانه و اثرات محیط زیستی بیرون از منزل نیز تأثیر می گذارد. هنگام تصمیم گیری در مورد روش ساخت و ساز، با نظر گرفتن میزان دوام و پایداری و طول عمر بنا و همچنین هزینه های اولیه را نیز مطابق نیازهای خود برای ساخت و ساز محاسبه کنید.چوب در صنعت ساختمان
چوب، رایج ترین متریال در ساخت خانه می باشد. در این روش، از اتصال و نصب تیرها و همچنین الوارهای چوبی با میخ و یا پیچ، برای ساخت دیوارها، کف ها، سقف ها استفاده می شود. بسیاری از افراد از چارچوب چوبی، به دلیل کم هزینه بودن و طراحی متنوع آن استفاده می کنند، در حالی که برخی دیگر چوب را به دلیل کاربری آسان آن ترجیح می دهند.
یکی از بزرگترین مشکلات نگهداری خانه های چوبی، آسیب دیدن آن در مقابل رطوبت، پوسیدگی، برآمدگی و موریانه و قارچ می باشد. چوب همچنین از جهت عایق رطوبت، دما و سر و صدا بسیار ضعیف بوده و محافظت کمی در برابر سر و صدا، طوفان و باد ارائه می دهد.
چهارچوب فولادی
اسکلت فولاد سبک، نسبت به سازه چوبی، مستحکم تر و بادوام طولانی تر و نقایص کمتری قابل اجرا می باشد. معمولا چارچوب فولادی بیشتر از چارچوب چوبی هزینه دارد،اما نازک کاری یکنواخت و قابل پیش بینی تری دارد که منجر به ساخته شدن دیوارهای صاف تر و با استحکام بیشتر می شود.سازه های آجری
خانه های آجری، متشکل از بلوک، سنگ و آجر می باشد. بلوک ها به عنوان یک ماده اصلی چارچوب در مناطقی که در معرض و وزش باد شدید باشند، می تواند برای چارچوب چوبی و یا فولادی بسیار مخرب باشد. وزن سنگین بلوک آجری، مستحکم و، با دوام و عایق صوتی و حرارتی محسوب میشوند. بلوک ممکن است با روکش فلزی و یا سنگی پوشانده شود و یا حتی برای نازک کاری های ساده و مقرون به صرفه، گچ کاری گردد.
یک قرن پیش، خانه های آجری از دو ردیف آجری تشکیل می شدند که توسط یک دیوار حفره دار جدا می شد. این دیوار یا دوجداره، از نفوذ هوا و انتقال رطوبت جلوگیری می کرد و در واقع به عنوان یک فضای عایق و ضد رطوبت عمل می کرد.
امروزه خانه های آجری به ندرت ساخته می شوند و به طور معمول شامل یک دیوار داخلی بلوک و یک دیوار آجری و یا روکش سنگی می باشند. در بعضی موارد، روکش آجری و یا سنگی به سادگی با استفاده از ملات به دیواره داخلی چارچوب متصل می شود؛ در حالی که در برخی دیگر، از طریق بست آجری و یا فلزی انجام می شود.
سازه های بتنی
خانه های بتنی از بتن ریخته گری، پانل های پیش ساخته یا اشکال عایق بندی شده بتنی ساخت که عایق بندی یکپارچه ای دارند. خانه های بتنی ضمن تعمیر و نگهداری آسان، دوام و استحکام طولانی مدت ایجاد می کنند. آن ها مقاومت بالایی در برابر آتش و آفات دارند و به اندازه کافی سنگین هستند تا در برابر وزش باد و طوفان های شدید مقاومت کنند.
هزینه اجرای خانه های بتونی از سازه های چوبی گرانتر می باشد ولی نسبت به سازه های فلزی مقرون به صرفه می باشد. برای اجرای اصولی و ایمنی در ساخت باید توسط سازندگان باتجربه انجام شود.
معماری پایدار (دوستدار محیط زیست)
شیوه هایی از ساخت و ساز که دوستدار محیط زیست، و به بیشتر صرفه اقتصادی دارند، هنوز درصد پایینی از ساخت و سازهای مدرن را تشکیل میدهند. خانه های کاهی ضمن طراحی پایدار و سازگار با محیط زیست، پتانسیل عظیمی را دارا می باشند. خانه های ساخته شده در این رشته از معماری از جمله خانه های خشتی و آن هایی که در زیر زمین به عنوان پناه گاه ساخته شده اند، امکانات کارآمد تری با انرژی را نیز فراهم می کنند. پانل های ساختاری عایق ها، یکی از متداول ترین روش های ساختمانی سبز باشند. از ورق های عایق کف قرارگرفته بین ورقه های تخته سه لا و یا فیبر سیمانی ساخته می شوند. این پانل ها، به منظور صرفه جویی در مصرف انرژی و ساختار عایق در برابر آب، دیوارها، کف و سقف یک خانه استفاده می شوند.مراحل ساخت ساختمان جدید
هدف از این مقاله تفسیر ساخت و ساز به زبانی ساده خواهد بود.موقعیت مکانی ساختمان
انتخاب زمین مناسب برای ساخت وساز، بسیار مهم است . برای تأیید نقشه اولیه ای که در ذهن دارید، همیشه توصیه های معمارِ با دانش و تجربه در قوانین ساخت و ساز در را در نظر داشته باشید. مهندس مشاور باید بتواند شما را با توجه به اصول، شرایط زمین و جدیدترین قوانین ساختمانی که در مورد نقشه زمین شما اعمال شده است، راهنمایی کند. نقشه ارائه شده را با دفتر مقامات محلی مانند شهرداری هماهنگ کنید تا هیچ گونه مشکلی در فرآیند ساخت خانه شما در منطقه مورد نظر پیش نیاید. همچنین که طرح شما نباید عوارض قانونی داشته باشد.فرآیند طراحی
قبل از طراحی اولیه نقشه های معماری، یک لیست از انتظارات و فضاهای مورد نیاز در طراحی خانه خود تهیه کنید. این فرآیند باید مفاهیم اساسی خانه شما از جمله فضای پذیرایی، تعداد اتاق خواب، اتاق های مهمان، تالار پذیرایی، آشپزخانه، حمام، پلکان، پارکینگ، باغچه، حیاط و استخر، را شامل شود. مراحل کار را یکبار از ابتدا تا انتها مرور کنید. در هنگام طراحی حتما به قوانین شهر سازی مراجع ذیصلاح دقت کنید تا در آینده منع قانونی نداشته باشد.بودجه
در ابتدا میزان بودجه مورد نیاز در ساخت و ساز را مشخص کنید. با تخمین هزینه ساخت متوجه شوید با بودجه مورد نظر میتوانید ساختمان را به اتمام برسانید یا خیر. امروزه هزینه ساخت و ساز ماهانه در حال افزایش است. حتما پیش بینی آینده را داشته باشید.مهندس مشاور
جلسهای با مشاوران تشکیل دهید و در مورد نقشه طراحی خود صحبت کنید. در نهایت یک معمار را انتخاب کنید تا او نقشه های اولیه برای چیدمان اتاق ها، موقعیت یابی مبلمان و استفاده از فضا ترسیم نماید. برای ایجاد تغییرات ساختاری در جاهایی که به استفاده بهتر از فضا کمک می کند، فکر کنید. ضمن تهیه یک نقشه دو بعدی با مشورت با معمار و تیم سازنده، مدل 3 بعدی نهایی خانه خود را همراه با تعیین ارتفاع تهیه کنید. وظیفه یک معمار تایید شده، توسعه طرحهایی هست که به تایید شهرداری تهیه کرده اید.دریافت پروانه ساخت
پروانه ساخت باید توسط نهادهای محلی مانند شهرداری صادر شود که به طور معمول اعتبار آن معمولا به مدت ۲ سال می باشد. و در پایان آن مهلت برای تمدید آن باید اقدام کنید.انتخاب پیمانکار
گام بعدی انتخاب یک پیمانکار باتجربه با تیم حرفه ای خواهد بود. لوله کش، مهندس مکانیک، برق کار، بنا و معمار. یک پیمانکار خوب، قابل اعتماد و معقول کسی است که تجربه زیادی در ساخت و ساز داشته باشد و بتواند به شما نمونه کارهای اجرا شده خود را نشان دهد. در حقیقت با انتخال پیمانکار با تجربه و حرفه ای وقت و هزینه خود را صرفه جویی کرده اید. همچنین می توانید با بازدید از پروژه های قبلی او، سوابق کاریش را نیز مرور کنید. بعد ازدریافت تأیید گواهینامه های مربوطه، دانش فنی و همچنین راندمان کاری او، آنگاه می توانید او را به عنوان پیمانکار پروژه خود در نظر بگیرید.فرآیند ساخت
پاکسازی محل ساخت: قبل از اجرای پروژه ساختمان محل ساخت را از چمن، قلوه سنگ و ... پاکسازی می شود. در صورت وجود یک تپه خاک روی زمین، باید آن را از میان برداشت و در صورت وجود گودال، باید آن را پر کرد. کل این مراحل، پاکسازی محل ساخت نامیده می شود. خاک برداری و کندن فوندانسیون: پس از پاکسازی و جمع آوری نخاله های محل ساخت، طرح ساختاری فوندانسیون ساختمان با گودبرداری زمین و حفر گودال شروع می شود. فوندانسیون: قسمت تحتانی ساختمان که وزن کل سازه را به زمین منتقل می کند. عمق، طول و عرض و نوع فوندانسیون باید مطابق با نقشه های اجرایی مهندس مشاور طرح ریزی شود. سطح بنای ساختمان: اعضای مختلف مانند ستون ها و تیرها، باید طبق برنامه طراحی شده، جهت پشتیبانی از استحکام لازم برای حمل بار مرده و بار زنده که انتظار می رود در قسمت های مختلف سازه بصورت ایمن و به خوبی توزیع شوند، ایجاد شود. پلکان: برای نصب پلکان، به توصیه های متخصصین عمل کنید و پله ها را در جهت شمالی-جنوبی یا غربی - شرقی و یا، در پله های مارپیچی، در جهت عقربههای ساعت نصب کنید. اما به دلیل محدودیت هایی که در طراحی ساختمان وجود دارد، همیشه نمی توان از این توصیه ها پیروی کرد. دیوار محوطه و ورودی: دیوارمرکب قبل از شروع فعالیت های مهم ساختمانی ساخته شوند؛ چرا که نقش مهمی در حفاظت از زمین ساخت و مصالح ساختمانی در برابر محیط بیرون و سارقان ایفا می کنند.پوشش های محافظ حرارتی و رطوبتی در پشت بام
نصب خرپای مقاوم در برابر انواع آب و هوا، عایق های ضد آب و ضد باران و سقف سبز از مواردی هستند که می توانید به منظور کاهش گرما بکار ببندید.برق کاری
برق کاری، پس از دیوارچینی آغاز و مراحلی از آن در پایان کار بنایی و سفت کاری انجام می شود.طراحی و دکوراسیون داخلی
ساختمان طبق نقشه طراحی شده توسط مهندس معمار ساخته می شود.دکوراسیون داخلی ر مراحل پایانی اجرا شده و به طرح نهایی نزدیک می شود.گچ کاری
کار گچ کاری پس از اتمام کار برق کاری و لوله کشی شروع شود. ابتدا ترکیب گچ و خاک بر روب دیوار کشیده میشود تا دیوار محکم شود و مرحله بعدی پس از خشک شدن کافی، گچ کاری یا اصطلاحا سفید کاری انجام میشود.گچ و خاک به طور کلی با ضخامت ۱۳ میلی متر استفاده می شود و بعضی اوقات می تواند ضخامت ۲ سانتی متر نیز داشته باشد.هدف از گچ کاری چیست؟
-
- استحکام بیشتر ساختمان
- محافظت در برابر اثر آب و هوا
- زیبایی به ظاهر و داخل بنا